 |
Almancada Der, Die, Das olarak adlandirilan bu tanimlayici kullanilir her kelimenin bir artikeli vardir ve bunlarin türkcede bir karsiligi yoktur. Artikelden sonra her isim türkcede oldugu gibi büyük harfle yazilir. Kelime ögrenirken mutlak artikeli ile ögrenmeye calisiniz. |
|
|
| .. |
Artikel, Latince’den gelen bir kelime olup (articukıs) küçük cümle parçası demektir. Küçük bir cümle parçası olmasına rağmen Almanca’da gramerindeki görevi oldukça önemlidir. Almanca’da bulunan bütün isimlerin önünde bir artikel bulunur bulunur ve isimlerin dilbilgisi yönünden hangi cinse dahil olduğuklarını gösterir. Bazı durunlarda ise direk isme belirtirler yani ismin yerini alır. Türkçe’mizde Artikel kavramı yoktur.
Artikel’ler Almancada sadece dile gramatik bir düzen veriren ve cinsiyetini gösteren bir ön kelimecik değil, ayrıca ismin çoğul yapılmasına ve yine ismin 4 halini deçişlerde yardımcı olan kelimeciktirler. Almanca’da iki çeşit tanım harfi bulunmakladır.
1 – der bestimmte Artikel : belirli tanım harfi.
2 – der unbestimmte Artikel : belirsiz tanım harfi
Belirli tanım harfleri :
der – maskulinum
die – femininum
das – neutrum
Dediğim gibi Artikel’in Türkçe bir karşılığı yoktur.
Belirsiz tanım harfleri :
ein -maskulinum / neutrum
eine -femininum
ein: (der) erkek cinsi veya nötr olan isimler için kullanılır.
eine: (die) dişi cinsli isimler için kullanılır.
Örneğin:
ein Mann – bir adam
eine Frau – bir kadın
ein Kind – bir çocuk
(ein)’in Türkçe karşılığı (bir) dir; yalnız (die) Artikel’inin bulunduğu isimler ile kullanılınca (eine) olur, yani sonuna (e) takısını alır.
Örneğin:
eine Blume – bir çiçek die Blume – çiçek
eine Reise – bir seyahat die Reise – seyahat
eine Rose – bir gül die Rose – gül
eine Dame – bir bayan die Dame – bayan
Not: Bir belirsiz tanım harfi bir ismin önünde kullanılırsa Artikel ismin önünden kalkar. Örnegin (Eine die Rose) denmez, doğrusu – eine Rose.
Belirsiz tanım harflerinin olumsuz hali
Belirsiz tanım harflerinin olumsuz hali kein’dır. Kein yok veya değil anlamına gelir, ein’da olduğu gibi der ve das Artikel’lerinde değişmeden kullanılır, die’de sonuna -e takısını alır.
Örneğin:
der Stahl – çelik kein Stahl – çelik değil
die Lampe – lamba keine Lampe – lamba değil
das Haus – ev kein Haus – ev değil
Buraya kadar erkek ve dişi isimlerden bahsettik. Konunun yanlış anlamamak için aslında, bahis edilen bu dişilik ve erkeklik gramatik (dil yapısı) yönden de dişilik ya da erkekliktir akla gelmesi gereken budur. İsimler gramatik yönü ile üç cinse ayrılırlar:
das Maskulinum (der) – erkek cinsi
das Femininum (die) – dişi cinsi
das Neutrum (das) – nötr cinsi.
Peki, şimdi de hangi isim maskulinum yani erkek guruba, hangisi femininum yani dişi guruba girer. Artikeller bir ismin erkek cinsinden mi dişi cinsinden mi yoksa nötr mü olduğunu kesinlikle bildirmezler.
Buradaki cinsiyet yalnız ismin dahil bulunduğu gramatik cinsiyettir.
Almanca’da ipliğin adı der Faden gözlüğün adı ise die Brille dur?
Neden eğenin adı die Feile çekicin adı ise der Hammer dır?
Niçin yolun adı der Weg caddenin adı die Strasse dir?
Bu vermiş olduğumuz son örneklerde, ipliğin erkek gözlüğün dişi mi olması gerekir? Buna göre Almanca’da hangi ismin önüne der hangi ismin önüne die ve hangi ismin önüne das gelir diye, genellikle kesin bir kural yoktur. Sadece hangi artikel oldugu konusunda bizlere yardımcı olacak ip uçları vardır.
a) Bazı isimler dahil oldukları guruplara göre belirli Artikel alırlar (bazı istisnalar olabilir).
b) İsimler son hece veya sonlarına aldıkları eklere göre belirli Artikellerle adlandırılırlar.
Şimdi ikiye ayırdığımız bu ip uçları hakkında gerekli bilgiyi verelim.
Bestimmter Artikel (Belirli Tanimlayicilar) :
singular (Tekil) der-die-das Plural (cogul) die
Unbestimmter Artikel (Belirsiz Tanimlayicilar) :
singular (Tekil) ein-eine-ein Plural (cogul) —-
singular (Tekil) kein-keine-kein Plural (cogul) keine
Örnek:
die Tafel / Tahta = eine Tafel / Bir yazi tahtasi
der Baum / Agac = ein Baum / bir agac
singular (Tekil)
das Kind / cocuk = ein Kind / bir cocuk
Plural (cogul)
die Kinder / cocuklar = Kinder / Cocuklar
1. “der” Artikelini inceliyelim
Erkek varliklar
der Mann – Erkek
der Bruder – Erkek kardes
der Sohn – Erkek evlat
der Soldat – Asker
der Junge – Erkek cocuk
der Herr – Bay
Erkek Hayvan isimleri
der Löwe – Aslan
Mevsimler, aylar, günler der Artikel’ini alır.
Örneğin:
das Pfund – Misir Lirası
istikamet ve yön bildiren kelimeler der Artikel’ini alır.Örneğin:
ismin sonu “-ig, -ich, -ling” ile bitiyorsa o isim der Artikel’ini alır.
der König – Kral
der Honig – Bal
der Essig – Sirke
der Teppich – Hali
-ling:
der Zwilling – ikiz
der Jüngling – Genç
der Mischling – Melez
Son hecesi “-ant, -eur, -ent, -ier, -iker“ ile bitiyorsa kelimeler der Artikel’ini alır.
der Leutnant – Tegmen
der Fabrikant – Fabrikatör
der Musikant – Müzisyen
der Friseur – Berber
der Ingenieur – Mühendis
der Masseur – Masör
der Student – Öğrenci,
der Referent – Konferans veren kiþi,
der Präsident – Baskan
der Spanier – ispanyol,
der Offizier – Subay
der Mechaniker – Makinist,
der Chemiker – Kimyacı,
2. “Die” Artikelini inceliyelim :
Agaclar, meyveler ve cicekler, disi canlilar, cografi isimler, Sayilar icin kullanilir. Sonu -e ile biten bütün isimler herzaman artikeli die dir.
Disi Varlilar
die Frau – Bayan
die Tochter – Kiz evlat
die Freundin – Kiz arkadas
istisna :
das Mädchen / kiz cocugu
das Fräulein / Evlenmemis bayan Bu iki istisnanin disinda tüm disi varliklar icin die artikeli kullanilir.
Örneğin:
Disi Hayvanlar
die Kuh – Inek
die Henne – Tavuk
Ağaç ve çiçek çeþitlerinin çoğu “die” Artikel’ini alır.Örneğin:
die Nelke – Karanfil
die Rose – Gül
istisna : der Apfel / Elma (der artikeli ile kullanilir.
Sayilarin artikelide “die” dir :
die Eins – bir
die Fünf – Bes
die Fünfzehn – Onbes
die Hundert – Yüz
die Dreihundert – Ücyüz
Bu isimler herzaman iki heceli olurlar.
Örneğin:
die Sonne – Günes
die Strasse – Sokak
die Nase – Burun
istisnalar :
die Käse- Peynir
der Name –Isim
das Auge – Göz
das Ende – Son
die Schreinerei – Marangoz
die Schlosserei – Tamir atölyesi
die Metzgerei – Kasap
die Arbeiterin – Bayan isçi,
die Schülerin – Kiz talebe,
die Freundin – Kiz arkadas
die Dummheit – Aptallik
die Krankheit – Hastalik
die Kindheit – Çocukluk
die Müdigkeit – Yorgunluk
die Richtigkeit – Doğruluk
die Sauberkeit – Temizlik
die Wissenschaft – bilim
die Landschaft – Manzara
die Wirtschaft – Ekonomi
die Leitung – Hat
die Werbung – Reklam
die Hoffnung – Ümit
Yabancı kelimeler icinde bakalim. Son hecelerine bakilarak artikel saptlanir “-a, -ade, -age, -anz, -ette, -ik, -ille, -ität, -ose, -ur” olan yabanci asıllı isimler die Artikel’ini alır.
die Lira – Lira.
die Kamera – Fotoğraf makinasi
die Marmelade – Reçel
die Etage – Kat,
die Bagage – Bagaj
die Bilanz – Bilanço,
die Arroganz – Gurur
die Etikette – Etiket,
die Toilette – Tuvalet
die Musik – Müzik,
die Politik – Politika
die Kamille – Papatya,
die Promille – Promil
die Nation – Millet,
die Station – istasyon
die Qualität – Kalite ,
dieRealität – Gerçek
die Neurose – Sinirlilik,
die Tuberkulose – Tüberkülos
die Natur – Tabiat,
die Kultur – Kültür
3. “Das” Artikelini inceliyelim :
Her canlilin yavrusunun artikeli das tir.
das Kind – Cocuk
das Kalb -Dana
das Lamm – Kuzu
Hem disi hem erkek icin ayri ayri isim kullanilmaz, yani hem disi hem erkek canlilar icin ortak kullanilan isimlerin artikelide das dir.
das Pferd – At
das Schaf – Koyun
das Schwein – Domuz
Fiillerden ve sifatlardan üretilen isimlerin artikelleride herzaman das dir
das Essen – Yemek
das Trinken – icmek
das Gute – iyi
das Schlafen – Uyumak
Kimyasal elementler das Artikel’ini alır.Örneğin:
Neutra – das Artikel’ini alan isimler:
das Mädchen – kiz
das Hähnchen – piliç
das Körbchen – sepetçik
das Blümchen – çiçekçik
das Fräulein –Evlenmemis bekar kiz
das Fünftel – Beste bir,
das Achtel – Sekizde bir
Artikel, Latince’den gelen bir kelime olup (articukıs) küçük cümle parçası demektir. Küçük bir cümle parçası olmasına rağmen Almanca’da gramerindeki görevi oldukça önemlidir. Almanca’da bulunan bütün isimlerin önünde bir artikel bulunur bulunur ve isimlerin dilbilgisi yönünden hangi cinse dahil olduğuklarını gösterir. Bazı durunlarda ise direk isme belirtirler yani ismin yerini alır. Türkçe’mizde Artikel kavramı yoktur.
Artikel’ler Almancada sadece dile gramatik bir düzen veriren ve cinsiyetini gösteren bir ön kelimecik değil, ayrıca ismin çoğul yapılmasına ve yine ismin 4 halini deçişlerde yardımcı olan kelimeciktirler. Almanca’da iki çeşit tanım harfi bulunmakladır.
1 – der bestimmte Artikel : belirli tanım harfi. 2 – der unbestimmte Artikel : belirsiz tanım harfi
Belirli tanım harfleri : der – maskulinum die – femininum das – neutrum
Dediğim gibi Artikel’in Türkçe bir karşılığı yoktur.
Belirsiz tanım harfleri : ein -maskulinum / neutrum eine -femininum
ein: (der) erkek cinsi veya nötr olan isimler için kullanılır. eine: (die) dişi cinsli isimler için kullanılır.
Örneğin: ein Mann – bir adam eine Frau – bir kadın ein Kind – bir çocuk
(ein)’in Türkçe karşılığı (bir) dir; yalnız (die) Artikel’inin bulunduğu isimler ile kullanılınca (eine) olur, yani sonuna (e) takısını alır.
Örneğin: eine Blume – bir çiçek die Blume – çiçek eine Reise – bir seyahat die Reise – seyahat eine Rose – bir gül die Rose – gül eine Dame – bir bayan die Dame – bayan
Not: Bir belirsiz tanım harfi bir ismin önünde kullanılırsa Artikel ismin önünden kalkar. Örnegin (Eine die Rose) denmez, doğrusu – eine Rose.
Belirsiz tanım harflerinin olumsuz haliBelirsiz tanım harflerinin olumsuz hali kein’dır. Kein yok veya değil anlamına gelir, ein’da olduğu gibi der ve das Artikel’lerinde değişmeden kullanılır, die’de sonuna -e takısını alır.
Örneğin: der Stahl – çelik kein Stahl – çelik değil die Lampe – lamba keine Lampe – lamba değil das Haus – ev kein Haus – ev değil Buraya kadar erkek ve dişi isimlerden bahsettik. Konunun yanlış anlamamak için aslında, bahis edilen bu dişilik ve erkeklik gramatik (dil yapısı) yönden de dişilik ya da erkekliktir akla gelmesi gereken budur. İsimler gramatik yönü ile üç cinse ayrılırlar:
das Maskulinum (der) – erkek cinsi das Femininum (die) – dişi cinsi das Neutrum (das) – nötr cinsi.
Peki, şimdi de hangi isim maskulinum yani erkek guruba, hangisi femininum yani dişi guruba girer. Artikeller bir ismin erkek cinsinden mi dişi cinsinden mi yoksa nötr mü olduğunu kesinlikle bildirmezler.
Buradaki cinsiyet yalnız ismin dahil bulunduğu gramatik cinsiyettir.
Almanca’da ipliğin adı der Faden gözlüğün adı ise die Brille dur? Neden eğenin adı die Feile çekicin adı ise der Hammer dır? Niçin yolun adı der Weg caddenin adı die Strasse dir?
Bu vermiş olduğumuz son örneklerde, ipliğin erkek gözlüğün dişi mi olması gerekir? Buna göre Almanca’da hangi ismin önüne der hangi ismin önüne die ve hangi ismin önüne das gelir diye, genellikle kesin bir kural yoktur. Sadece hangi artikel oldugu konusunda bizlere yardımcı olacak ip uçları vardır.
a) Bazı isimler dahil oldukları guruplara göre belirli Artikel alırlar (bazı istisnalar olabilir). b) İsimler son hece veya sonlarına aldıkları eklere göre belirli Artikellerle adlandırılırlar.
Şimdi ikiye ayırdığımız bu ip uçları hakkında gerekli bilgiyi verelim.
|
… |
